|
|
|
ԳԼԽԱՎՈՐ / ԿԱՅՔԻ ՆՊԱՏԱԿԸ |
 |
Յուրաքանչյուր ազգ կայացած է այնքանով, որքանով նա հավատարիմ է իր
ավանդություններին, որքանով տեր ու պահապան է իր նախնիներից ստացած ժառանգությանը:
Ազգային բազմաշերտ ավանդությունների մեջ գլխավոր դեր է կատարում այն, ինչը կոչված է
լինելու սրբազան` բառիս բուն, խորհրդական իմաստով: Գոյություն ունեն բազում
ավանդական արժեքներ, որոնց հանդեպ ժողովուրդը հատուկ նախանձախնդրություն է տածում,
և որոնք սրբազան նշանակություն ունեն շատերի համար, ինչպես` հայրենիքը, մայրենի
լեզուն, ընտանիքը և այլ արժեքներ, առանց որոնց ազգը կորցնում է իր ինքնությունը:
Բայց այս ամենից առաջ և ամենից վեր տրված է այն իսկագույն սրբազան արժեքը, որը
պայմանավորում է բոլոր մյուս արժեքների բնույթը և բնորոշում ազգության ընդհանուր
դիմագիծը, որը, սակայն, միշտ չէ որ ընկալվում է իբրև գերագույն ավանդ:
Հայ ժողովրդին որպես ժառանգություն հասած դասական մշակութային արժեքները
գլխավորապես քրիստոնեական են` ներծծված հոգևոր աշխարհայացքով և բխում են Եկեղեցու
սուրբ հայրերի կենդանի աստվածճանաչողությունից: Այդ պատճառով դրանք համամարդկային
նշանակություն ունեն ու պարծանքի առիթ են յուրաքանչյուր քաղաքակիրթ հայի համար:
Սակայն շատերի կյանքում այդ արժեքները պարծանքով էլ ավարտվում են` բնավ չկատարելով
այն, ինչին կոչված են` յուրաքանչյուր ժառանգորդի մեջ էական նորոգություն
առաջացնելու սրբազան գործառույթը: Իսկ առանց դրա ողջ սրբազան ժառանգությունը մեռած
է ու ենթակա տգետ ու հավակնոտ շահարկումների` զուրկ կենդանի ավանդական ուժից:
Այդպիսին էր Խորհրդային Հայաստանում կատարված հայոց մշակութային ժառանգության
աթեիստական վերաիմաստավորումը, որն առ այսօր խոր բացասական հետք է թողել հայության
գիտակցության մեջ և կարիք ունի լրջագույն վերանայման:
Ներկայիս անկախության և, ավա՜ղ, նաև համաշխարհայնացման պայմաններում ոչ պակաս
վտանգավոր է բազմաբնույթ ազդակների տարափը, որը շատերի մեջ ծնում է արժեքների
բոլորովին այլ` ոչ սրբազան համակարգ: Շատ հաճախ այն չի կառավարվում անձի
գիտակցությամբ և, հիմնականում հենված լինելով կույր կրքերի վրա, նրան ներգրավում է
ոչ թե նորոգության, այլ ապականության գործընթացի մեջ` ստանալով վախճանական
ժամանակին բնորոշ կործանարար ավանդության ուժ:
Արդյոք ի զորո՞ւ է ողջ ազգը դիմակայել այս նոր, անսուրբ ավանդությանը, մնալ կամ
վերստին դառնալ սուրբ Եկեղեցու ճշմարիտ ժառանգորդը և նրա սրբագործող արժեքների
կրողը. կարո՞ղ է հայությունը արդի աշխարհացունց ալեկոծությունների պայմաններում
վերագտնել իր նախկին սրբանվեր և միակրոն ընթացքը ...
Ավետարանն այս հարցի համար լավատեսական պատասխան չունի. «Լայն է դուռը, եւ
ընդարձակ՝ ճանապարհը, որ դէպի կորուստ է տանում, եւ բազմաթիւ են նրանք, որ մտնում
են դրանով: ... Անձուկ է դուռը, եւ նեղ՝ ճանապարհը, որ տանում է դէպի կեանք, եւ
սակաւաթիւ են նրանք, որ գտնում են այն» (Մատթ. 7.13-14): Եվ այնուհանդերձ, դժվար է
հաշտվել սեփական ժողովրդի մեծամասնության կորստական ընթացքի անխուսափելիության հետ:
Ճշմարիտ քրիստոնյան չի կարող չտենչալ իր ազգակիցներից շատերին տեսնել ոչ թե
կորստյան, այլ սրբության ճանապարհին:
«Սրբազան ավանդություն» կայքը կոչված է նպաստելու այս նվիրական գործին` ի
հակադրություն այս աշխարհի մոլորեցուցիչ և ապականիչ ազդակների ներկայացնելով հոգևոր
նորոգության սրբավանդ ուղին:
| Մակար Եկմալյան (1856-1905), «Հայր մեր» |
| Կոմիտաս վարդապետ (1869-1935), «Հայր մեր» |
| Կոմիտաս վարդապետ (1869-1935), «Հայր մեր» |
| Կոմիտաս վարդապետ (1869-1935), «Յիշեսցուք ի գիշերի»(Գիշերային ժամերգության երգ) |
| «Յարութեան ալէլուիա»(Գիշերային ժամերգության երգ) |
| Ս. Ներսես Շնորհալի (1102-1173), «Առաւօտ լուսոյ»(Գիշերային ժամերգության երգ) |
| «Երեքսրբեան»(Առավոտյան և Երեկոյան ժամերգության սրբասացություն) |
| «Փառք ի բարձունս»(Առավոտյան ժամերգության օրհներգ) |
| Ս. Ներսես Շնորհալի (1102-1173), «Նորաստեղծեալ»(Առավոտյան ժամերգության «Մանկունք»-ի կիրակնօրյա շարական) |
| Կոմիտաս վարդապետ (1869-1935), «Լոյս զուարթ»(Երեկոյան ժամերգության երգ) |
| Ս. Մովսես Խորենացի (410-490), «Զանճառելի Լուսոյ մայր»(Ս. Ծննդյան ճրագալույցի շարական) |
| Գրիգոր Պահլավունի (1113-1166), «Ո՜վ զարմանալի»(Աստվածահայտնության ձոներգ), մշակումը՝ Կոմիտաս վարդապետի |
| Հովհաննես Երզնկացի (1220/30-1293), «Այսօր ձայնն հայրական»(Աստվածահայտնության ձոներգ. կատարվում է ջրօրհնեքի ժամանակ), մշակումը՝ Կոմիտաս վարդապետի |
| Ս. Մովսես Խորենացի (410-490), «Լոյս ի Լուսոյ ի Հօրէ»(Աստվածահայտնության ջրօրհնեքի շարական), մշակումը՝ Կոմիտաս վարդապետի |
| Ս. Ներսես Շնորհալի (1102-1173), «Նորահրաշ պսակաւոր»(Ս. Վարդանանց տոնի շարական), մշակումը՝ Կոմիտաս վարդապետի |
| Ս. Ներսես Շնորհալի (1102-1173), «Նոր ծաղիկ»(Ս. Հարության շարական) |
| Ս. Ներսես Շնորհալի (1102-1173), «Հրաշափառ Աստուած»(Ս. Գրիգոր Լուսավորչի «Ելք վիրապից» տոնի շարական), մշակումը՝ Կոմիտաս վարդապետի |
| Սահակ Ձորափորեցի կաթողիկոս (677-703), «Ուրա՛խ լեր, սո՛ւրբ Եկեղեցի»(Ս. Էջմիածնի տոնի շարական) |
| Սահակ Ձորափորեցի կաթողիկոս (677-703), «Էջ Միածինն ի Հօրէ»(Ս. Էջմիածնի տոնի շարական) |
| Ս. Մովսես Խորենացի (410-490), «Աստուածածին, երկնային դուռն»(Եկեղեցու տոնական շրջանի «Մեծացուսցէք»-ի շարական), մշակումը՝ Կոմիտաս վարդապետի |
| Ս. Մովսես Խորենացի (410-490), «Այսօր ժողովեալ»(Ս. Աստվածածնի վերափոխման շարական) |
| Ս. Հովհաննես Օձնեցի (410-490), «Նահատակ բարի»(Ստեփանոս Նախավկային նվիրված շարական) |
| Ս. Մեսրոպ Մաշտոց (360-440), «Յամենայն ժամ աղաչանք իմ այս են»(Մեծ պահոց շրջանի ապաշխարության շարական) |
| Ս. Մեսրոպ Մաշտոց (360-440), «Ծով կենցաղոյս»(Մեծ պահոց առաջին ուրբաթի շարական) |
| Ս. Մեսրոպ Մաշտոց (360-440), «Անկանիմ առաջի Քո»(ապաշխարության շարական) |
| Ս. Մեսրոպ Մաշտոց (360-440), «Բազում են Քո գթութիւնք»(ապաշխարության շարական) |
| Ս. Մեսրոպ Մաշտոց (360-440), «Տէր, որ ի մէջ լերին աղբերացուցեր»(ապաշխարության շարական) |
| Ս. Սահակ Պարթև (348-439), «Այսօր կանգնեցաւ աւազան»(ոտնլվայի շարական) |
| Մխիթար Այրիվանեցի (1230-1297), «Սիրտ իմ սասանի»(ոտնլվայի գանձ) |
| Ս. Ներսես Շնորհալի (1102-1173), «Բա՛ց մեզ, Տէ՛ր»(դռնբացեքի շարական) |
| Ս. Ներսես Շնորհալի (1102-1173), «Աշխարհ ամենայն»(ապաշխարության շարական), մշակումը՝ Կոմիտաս վարդապետի |
| «Խորհուրդ խորին»(ս. պատարագի «Զգեստավորում» բաժնի շարական) |
| Մակար Եկմալյան (1856-1905), «Բարեխօսութեամբ»(ս. պատարագի «Խնկարկություն» բաժնի շարական) |
| «Գովեա՛, Երուսաղէ՛մ»(ս. պատարագի «Ճաշու ժամամուտ»-ի շարական) |
| «Սուրբ Աստուած»(ս. պատարագի «Ճաշու ժամամուտ»-ի սրբասացություն) |
| «Մարմին տէրունական»(ս. պատարագի վերաբերությանը նախորդող երգ) |
| «Ով է որպէս Տէր»(ս. պատարագի «Վերաբերություն» բաժնի երգ) |
| «Քրիստոս ի մէջ մեր յայտնեցաւ»(ս. պատարագի «Ողջույն» բաժնի շարական) |
| «Սուրբ, սուրբ»(ս. պատարագի «Գոհություն» բաժնի երգ) |
| «Հայր երկնաւոր»(ս. պատարագի «Հիշատակ» բաժնի երգ) |
| «Որդի Աստուծոյ», «Հոգի Աստուծոյ»(ս. պատարագի «Վերակոչում» բաժնի երգեր) |
| «Տէ՛ր, ողորմեա՜»(ս. պատարագի հաղորդությանը նախորդող երգ) |
| «Քրիստոս պատարագեալ»(ս. պատարագի «Հաղորդություն» բաժնի երգ) |
| Ս. պատարագի արձակման աղոթք |
| «Եղիցի անուն Տեառն օրհնեալ»(ս. պատարագի «Արձակում» բաժնի երգ) |
| Տերունական աղոթք [Մատթ. 6.9-13] |
| Լեռան քարոզի ինը երանիները [Մատթ. 5.3-12] |
| Սաղմոս 6 |
| Սաղմոս 31 |
| Սաղմոս 37 |
| Սաղմոս 50 |
| Սաղմոս 101 |
| Սաղմոս 129 |
| Սաղմոս 142 |
| Վեմի վրա կառուցված տունը [Ղուկ. 6.47-49] |
| Նոր կարկատանը հին զգեստի վրա [Մատթ. 9.16] |
| Նոր գինին հին տիկերի մեջ [Մատթ. 9.17] |
| Սերմնացանը [Մարկ. 4.2-20] |
| Որոմները [Մատթ. 13.24-30] |
| Պարտատերն ու երկու պարտապանները [Ղուկ. 7.36-50] |
| Ճրագը գրվանի տակ [Մատթ. 5.14-16] |
| Ցանք և հունձք [Մարկ. 4.26-29] |
| Մանանեխի հատիկը [Մատթ. 13.31-32] |
| Թթխմորը [Մատթ. 13.33] |
| Արտում պահված գանձը [Մատթ. 13.44] |
| Թանկարժեք մարգարիտը [Մատթ. 13.45-46] |
| Ծով նետված ուռկանը [Մատթ. 13.47-50] |
| Անխիղճ պարտատեր ծառան [Մատթ. 18.23-35] |
| Բարի սամարացին [Ղուկ. 10.29-37] |
| Երեք նկանակով օգնող ընկերը [Ղուկ. 11.5-8] |
| Անմիտ մեծահարուստը [Ղուկ. 12.16-21] |
| Արթուն ծառաները [Ղուկ. 12.35-40] |
| Հավատարիմ և իմաստուն տնտեսը [Ղուկ. 12.42-48] |
| Անպտուղ թզենին [Ղուկ. 13.6-9] |
| Խնջույքի կանչվածները [Ղուկ. 14.16-24] |
| Աշտարակ շինողը, պատերազմի պատրաստվող թագավորը [Ղուկ. 14.28-33] |
| Կորած ոչխարը [Ղուկ. 15.3-7] |
| Կորած դրամը [Ղուկ. 15.8-10] |
| Անառակ որդին [Ղուկ. 15.11-32] |
| Անիրավ տնտեսը [Ղուկ. 16.1-8] |
| Հարուստն ու աղքատ Ղազարոսը [Ղուկ. 16.19-31] |
| Խոնարհաբար ծառայելը [Ղուկ. 17.7-10] |
| Անարդար դատավորը և այրի կինը [Ղուկ. 18.1-8] |
| Փարիսեցին և մաքսավորը [Ղուկ. 18.10-14] |
| Տասը մնասները [Ղուկ. 19.12-27] |
| Մշակների վարձը [Մատթ. 20.1-16] |
| Երկու որդիները [Մատթ. 21.28-31] |
| Չար մշակները [Մատթ. 21.33-40] |
| Հարսանեկան խրախճանքը [Մատթ. 22.2-14] |
| Տանտիրոջ վերադարձին արթուն սպասելը [Մարկ. 13.33-37] |
| Իմաստուն և հիմար կույսերը [Մատթ. 25.1-13] |
| Երեք ծառաները [Մատթ. 25.14-30] |
| Գառները և այծերը [Մատթ. 25.31-46] |
|
|
